Beyin tümörlerinin cerrahi işleme gerek kalmaksızın tedavisi için kullanılan Gamma Knife, denenmiş ve başarısı bilimsel olarak ispatlanmış bir radyocerrahi tekniği. Gamma Knife ile 3-4 cm'den küçük olan beyin tümörleri, hassas ve riskli cerrahi işleme gerek kalmaksızın, kansız ve hızlı bir şekilde tedavi edilebiliyor. Genel anestezinin uygulanmadığı Gamma Knife tedavisi, birkaç saat içinde tamamlanıyor ve hastaların çoğu, genellikle aynı gün evine dönebiliyor.

Gamma Knife Arteriovenöz Malformasyon (AVM), beyin tümörleri ve fonksiyonel hastalıklarda kullanılabiliyor.

"Radyocerrahi" terimi tıbba İsveçli beyin cerrahı Lars Leksell tarafından kazandırıldı. Çok sayıda düşük enerjili (dolayısıyla geçtiği beyin dokusunda bir hasara yol açmayan) ışın demetlerinin kafatası içinde hastalıklı bölgeye yönlendirilmesi ve hastalıklı noktada odaklanıp, sadece bu noktada yüksek enerji sağlayarak dokuda değişiklik yaratılması anlamına geliyor. Gamma Knife cihazı ilk kez 1968 yılında kullanıldı. İlk yıllarda dünyada çok az merkezde kullanılırken tedavide yararlarının kanıtlanmasından sonra yaygınlaştı. Günümüzde tüm dünyada 300'e yakın merkezde kullanılıyor. Son araştırmalara göre, çeşitli beyin hastalıkları olan yaklaşık 700 bin hasta Gamma Knife ile tedavi edildi. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi'nde de beyin tümörlerinin tedavisinde Gamma Knife cihazından yararlanılıyor.

Gamma Knife Nasıl Uygulanıyor?

Gamma Knife ile uygulanan radyocerrahide, stereotaktik çerçeve ile sabit hale getirilen kafatasındaki hastalıklı alan bilgisayarlarla belirleniyor. Bu alan 192 adet Kobalt kaynağından çıkan gamma ışınları ile ışınlanıyor. Her bir kaynaktan çıkan gücü düşük ışınlar, beyindeki sağlıklı dokuya zarar vermiyor.

Gamma Knife Tedavisinin Özellikleri

  • Birçok beyin tümöründe açık cerrahiye gereksinimi ortadan kaldırabiliyor.
  • İşlem sonrası yan etkiler oldukça az.
  • Genel anesteziye gerek duyulmuyor.
  • Hastaların çoğu, tedavinin yapıldığı gün evine dönebiliyor.
  • Nekahat dönemi olmuyor.
  • Saçlı deri ve kafada yara oluşmuyor.
  • Saçlar kesilmiyor ve dökülmüyor.
  • Çok az rahatsızlık ile büyük oranda yarar elde edilebiliyor.
  • Normal beyin dokusu çok az radyasyon alıyor.

Gamma Knife Hangi Hastalarda Kullanılıyor?

Gamma Knife 1968'den bu yana tüm dünyada değişik endikasyonlarla giderek artan sayıda hastada kullanılıyor. Kullanıldığı hastalar şunlar:

Damarsal bozuklukları olan hastalar:

  • Arteriovenöz malformasyonlar (Anormal Damar Yumağı)
  • Kavernomlar
  • Galen Veni Anevrizması

İyi huylu tümörü olan hastalar:

  • Vestibular schwannoma (İşitme-denge siniri tümörü)
  • Hemangioblastom
  • Meningiom
  • Kordoma
  • Hipofiz tümörü
  • Trigeminal schwannoma
  • Pineal bölge tümörleri
  • Kraniofaringiom

Kötü huylu tümörü olan hastalar:

  • Metastazlar
  • Oküler melanoma
  • Astrositom
  • Glioblastom
  • Hemanjioperisitom
  • Glomus tümörü
  • Nazofarinks karsinomu

Hareket hastalığı olan hastalar:

  • Parkinson hastalığı
  • Esansiyel tremor (Titreme)
  • Multipl skleroz

Fonksiyonel hastalığı olan hastalar:

  • Trigeminal nevralji
  • Epilepsi (Sara hastalığı)
  • Kronik ağrı
  • Beyinde ulaşılması güç ve derin bölgelerde yerleşmiş tümörler
  • Yaş, tıbbi durum, genel sağlık durumu gibi nedenlerle cerrahi girişimi tolere edemeyecek durumda olan hastalar
  • Açık cerrahiyi reddeden hastalar

Gamma Knife Nasıl Etki Ediyor?

Stereotaktik radyocerrahi, dokuda diğer radyoterapi yöntemleri gibi etki ediyor. Gamma Knife ile tümör veya hastalıklı doku çıkartılmıyor, bunun yerine hücrelerin DNA'sında hasar oluşturuluyor. Bunun sonucu olarak tümör hücreleri normal özelliklerini kaybediyor, bölünme ve beslenme fonksiyonları bozulduğu için ölüyorlar. Tümördeki küçülmenin hızı yaklaşık olarak büyüme hızına eşit. AVM ismi verilen doğuştan anormal damar yumağı olan hastalarda Gamma Knife, damarların duvarlarının kalınlaşmasına ve giderek tıkanmasına yol açıyor. Tedavide amaç, tümörlerin büyümesinin durdurulması. Eğer tümör tedaviden sonra büyümezse, bu durum tedavinin hedefine ulaştığını gösteriyor. Genellikle tümörlerde ilerleyen dönemde küçülme de görülüyor. Ancak küçülme iyi huylu tümörlerde yıllar içinde, kötü huylu tümörlerde ve metastazlarda aylar içinde olabiliyor. AVM yumağının kapanması da zaman içinde gelişiyor. Bu süre genellikle 2-3 yıl arasında değişebiliyor.

Gamma Knife Tedavisinin Aşamaları

  • Stereotaktik çerçevenin takılması:Tedavinin öncesinde hastanın başına Leksell stereotaktik çerçeve (başa takılan özel çerçeve) takılması gerekir. Bu işlem lokal anestezi altında yapılır. 12 yaşından küçük hastalarda işlem sedasyon altında uygulanır.
  • Nöroradyolojik görüntüleme:Çerçeve takıldıktan sonra hastanın hastalığına uygun görüntüleme yöntemi uygulanır. Günümüzde hastaların tümüne yapılan işlem Manyetik Rezonans (MR) görüntülemedir. AVM olgularında stereotaktik çerçeve ile anjiyografi yapılır. Bazen kafa kaidesi tümörlerinde veya MR'a girmesi mümkün olmayan hastalarda bilgisayarlı tomografi de tedavi planlamasında kullanılabilir.
  • Doz planlaması:Özel bilgisayarlı planlama programları sayesinde tedavi edilecek hedef doku, keskin bir hassaslıkta sınırlanarak uygulanacak olan radyasyon dozu tespit edilir. Hassas yapılara komşu tümörlerde bloklama uygulaması ile ışınların bazı yönlerden normal dokulara ulaşması engellenebilmektedir. Bu konuda planlama için kullanılan bilgisayar programlarının gelişmesi önemli yararlar sağlanmaktadır. Bu işlemler sırasında beklerken hasta yatağında sohbet edebilir, TV seyrederek vakit geçirebilir.
  • Işının uygulanması:Bilgisayarda tedavi planı yapıldıktan sonra ayrı bir kısım olan tedavi ünitesinde uygulamaya geçilir. Uygulama süresi 10 dakika ile 1-2 saat arasında değişebilir. Belirleyici olan iki önemli nokta ise; tümörün hacmi ve uygulanacak olan radyasyon dozunun miktarıdır.